Hâkim Ne İş Yapar? Adli ve İdari Yargı Hâkimi Arasındaki Farklar

Hâkim ne iş yapar? Hâkim, görev yaptığı mahkemenin yetki ve görev alanına giren uyuşmazlıkları hukuk kurallarına göre inceleyen, yargılamayı yöneten ve karar veren yargı mensubudur. Adli yargı hâkimi ile idari yargı hâkimi arasındaki temel fark ise baktıkları uyuşmazlıkların türüdür. Bu ayrımı bilmek, hem yargı sistemini anlamak hem de hâkimlik mesleğini tanımak açısından önemlidir.

Hâkim; tarafların iddia ve savunmalarını inceler, delilleri değerlendirir, usul kurallarını uygular ve gerekçeli karar oluşturur. Görevini bağımsız ve tarafsız biçimde yürütür. Hâkim karar makamıdır; taraflardan birinin temsilcisi değildir.

2026 güncel hakimlik rehberine buradan ulaşabilirsiniz.

Adli Yargı Hâkimi Nerede Görev Yapar?

Adli yargı hâkimleri, hukuk ve ceza mahkemelerinde görev yapabilir. Bu mahkemelerde görülen davalar, uyuşmazlığın niteliğine ve kanunla belirlenen görev alanına göre farklılaşır.

Hukuk Mahkemeleri

Hukuk mahkemeleri, özel hukuk alanındaki uyuşmazlıkları çözüme kavuşturur. İş mahkemesi, asliye hukuk mahkemesi, sulh hukuk mahkemesi ve icra hukuk mahkemesi bu mahkemelere örnektir.

Örneğin alacak, tazminat veya işçi ile işveren arasındaki uyuşmazlıklar, konusuna göre görevli hukuk mahkemesinde incelenir.

Ceza Mahkemeleri ve Sulh Ceza Hâkimlikleri

Asliye ceza ve ağır ceza mahkemeleri, ceza yargılaması yapar. Bu mahkemelerde suç isnadı değerlendirilir ve kanuni koşullara göre karar verilir.

Sulh ceza hâkimlikleri ise kanunla belirlenen koruma tedbirleri ve diğer işleri yürütür. Bu nedenle görevleri, asliye ceza ve ağır ceza mahkemelerinin görevlerinden farklıdır.

İdari Yargı Hâkimi Ne Yapar?

İdari yargı hâkimleri, idarenin işlem ve eylemlerinden kaynaklanan ve idari yargının görev alanına giren uyuşmazlıklara bakar.

Örneğin bir idari işlemin iptali için açılan iptal davaları ile idarenin işlem veya eylemleri nedeniyle doğan zararların giderilmesine yönelik tam yargı davaları, görev kurallarına göre idare mahkemelerinde görülebilir.

Vergi mahkemeleri ise görev alanlarına giren vergi uyuşmazlıklarını inceler. Dolayısıyla idari yargı hâkiminin baktığı davalar, görev yaptığı mahkemenin niteliğine göre değişir.

Adli ve İdari Yargı Arasındaki Temel Fark Nedir?

Adli ve idari yargı arasındaki fark, temel olarak incelenen uyuşmazlığın niteliğinde ortaya çıkar:

• Adli yargıda özel hukuk uyuşmazlıkları ve ceza davaları öne çıkar.
• İdari yargıda kamu gücünün kullanılmasıyla bağlantılı, idari yargının görev alanına giren uyuşmazlıklar incelenir.

Örneğin kişiler arasındaki bir alacak uyuşmazlığı adli yargıda görülürken, bir idari işlemin iptaline ilişkin dava kural olarak idari yargıda görülür. Bununla birlikte görevli mahkeme, ilgili kanuni düzenlemelere göre belirlenir.

Her iki yargı kolunda da hâkimin bağımsız ve tarafsız biçimde karar vermesi esastır. Adli Yargı ve İdari Yargı Hakimliği arasındaki farkları daha detaylı görmek için ilgili yazımızı inceleyebilirsiniz.

Hâkimlerin bağımsızlığı ve idarenin yargısal denetimi hakkında ayrıntılı bilgi için Anayasa Mahkemesinin yayımladığı Anayasa metnini inceleyebilirsiniz. Özellikle 125. ve 138. maddeler bu konularla ilgilidir.

Ayrıca savcının görevlerini öğrenmek için bu yazımızı ziyaret edebilirsiniz!

Sık Sorulan Soru: Hâkim Ceza Verir mi?

Evet. Ceza mahkemesinde görev yapan hâkim, kanuni koşullar gerçekleştiğinde mahkûmiyet kararı vererek cezaya hükmedebilir. Ancak yargılama sonucunda beraat veya kanunda öngörülen başka kararlar da verilebilir.

Hukuk hâkimi ise örneğin alacak, tazminat veya aile hukukuna ilişkin uyuşmazlıklarda karar verir. Bu nedenle hâkimin verdiği kararın türü, görev yaptığı mahkemeye ve davanın konusuna bağlıdır.

Hâkimlik Mesleğini Tanıyın, Hazırlığınızı Bilinçli Planlayın!

Hâkimin görevlerini ve adli yargı ile idari yargı arasındaki farkları bilmek, mesleği daha doğru değerlendirmenize yardımcı olur. Hâkimlik hedefiniz varsa, ilgilendiğiniz yargı kolunu tanımak hazırlık süreciniz için önemli bir başlangıçtır.

Hedefinize uygun bir hazırlık planı oluşturmak için hâkimlik sınavına hazırlık içeriklerini ve eğitim seçeneklerini inceleyin; ihtiyaçlarınıza uygun program hakkında bilgi alın.